- تاریخچه برند فانکو (Funko)

فانکو (Funko) یکی از شناخته‌شده‌ترین برندهای جهان در زمینه تولید فیگورهای کلکسیونی و محصولات فرهنگ پاپ است که فعالیت خود را از سال ۱۹۹۸ در ایالات متحده آمریکا آغاز کرد. این شرکت با تمرکز بر طراحی خلاقانه، قیمت‌گذاری مناسب و همکاری با برندهای بزرگ جهانی، توانسته جایگاه ویژه‌ای در میان کلکسیونرها و علاقه‌مندان فیلم، سریال، انیمه، بازی و موسیقی به دست آورد.

مایک بکر بنیان‌گذار شرکت فانکو

مایک بکر بنیان‌گذار شرکت Funko و یکی از چهره‌های تأثیرگذار در شکل‌گیری صنعت مدرن فیگورهای کلکسیونی است. او با علاقه عمیق به نوستالژی و فرهنگ پاپ، مسیری را آغاز کرد که در نهایت به تولد یکی از شناخته‌شده‌ترین برندهای کالکتیبل جهان منجر شد. مایک بکر در دهه ۹۰ میلادی به‌عنوان یک علاقه‌مند جدی به فرهنگ عامه و محصولات نوستالژیک شناخته می‌شد. او مجذوب عروسک‌های تبلیغاتی قدیمی، به‌ویژه Bobblehead‌ها و فیگورهای ساده وینیل دهه‌های ۵۰ و ۶۰ آمریکا بود؛ محصولاتی که به‌تدریج از بازار ناپدید شده بودند اما همچنان طرفداران وفاداری داشتند. در سال ۱۹۹۸، مایک بکر با این باور که بازار هنوز به محصولات نوستالژیک و خاص واکنش مثبت نشان می‌دهد، تصمیم گرفت شرکتی تأسیس کند که این سبک از فیگورها را با ظاهری مدرن‌تر احیا کند. نتیجه این تصمیم، تأسیس شرکت فانکو در ایالت واشنگتن آمریکا بود. سرانجام در 23 اکتبر سال 1998 کمپانی فانکو تاسیس شد و فعالیت خود را آغاز کرد.

مایک بکر و Bob Big Boy یک نماد فراموش‌شده

شخصیت Bob Big Boy، ماسکات رستوران‌های زنجیره‌ای Big Boy، یکی از شناخته‌شده‌ترین نمادهای تبلیغاتی قرن بیستم آمریکا بود. این شخصیت با ظاهر خاص خود—پسربچه‌ای با موهای فرخورده و همبرگری بزرگ در دست—سال‌ها به‌صورت فیگورهای Bobblehead تولید می‌شد، اما در دهه ۹۰ میلادی تولید آن تقریباً متوقف شد. مایک بکر متوجه شد که فیگورهای قدیمی Bob Big Boy به کالاهایی کمیاب و گران‌قیمت تبدیل شده‌اند و تقاضا برای آن‌ها همچنان بالاست. این موضوع او را به این نتیجه رساند که بازار هنوز به چنین محصولات نوستالژیکی نیاز دارد؛ فقط کسی باید دوباره آن‌ها را با کیفیت مناسب تولید کند. در سال ۱۹۹۸، مایک بکر با دریافت مجوز رسمی، تصمیم گرفت فیگور Bob Big Boy Bobblehead را دوباره وارد بازار کند. این محصول با طراحی وفادار به نسخه کلاسیک و کیفیت بالاتر تولید شد و به‌عنوان اولین محصول رسمی شرکت فانکو شناخته می‌شود.

برایان ماریوتی در کنار مایک بکر در مستند Making Fun

فروش شرکت Funko توسط Mike Becker به Brian Mariotti یکی از مهم‌ترین نقاط عطف در تاریخ فانکو محسوب می‌شود؛ تصمیمی که مسیر این برند را از یک شرکت نوستالژیک کوچک به یک غول جهانی در صنعت کالکتیبل‌ها تغییر داد. در سال‌های ابتدایی پس از تأسیس (۱۹۹۸ تا ۲۰۰۵)، فانکو تحت مدیریت مایک بکر بر تولید فیگورهای Bobblehead نوستالژیک تمرکز داشت. این محصولات اگرچه در میان کلکسیونرها محبوب بودند، اما بازار هدف محدودی داشتند و همه کلکسیونر ها به دنبال این نوع از فیگور ها نبودند و همچنین رشد تجاری فانکو را محدود می‌کردند و فضای رشد را از کمپانی میگرفتند البته این مورد رو باید در نظر داشت که مایک بکر بیشتر یک ایده‌پرداز و عاشق فرهنگ پاپ بود تا یک مدیر با رویکرد توسعه جهانی کسب‌وکار.

با وجود موفقیت اولیه، مایک بکر به این نتیجه رسید که برای رشد واقعی فانکو، شرکت به مدیری با دیدگاه تجاری گسترده‌تر نیاز دارد. در همین مقطع، برایان ماریوتی که سابقه فعالیت در صنعت اسباب‌بازی و کالکتیبل داشت به شرکت فانکو علاقه‌مند شد. از دلایل اصلی فروش شرکت فانکو توسط مایک بکر میتوان به موارد روبرو اشاره کرد که کمپانی نیاز به سرمایه‌گذاری و توسعه گسترده‌تر در تمامی زمینه ها داشت و با منابع محدود امکان تجاری سازی شرکت فراهم نبود و همچنین تفاوت دیدگاه خلاقانه بکر با رویکرد تجاری یکی از جدی ترین دلایل فروش توسط مایک بکر بود.

در نتیجه، در سال ۲۰۰۵، مایک بکر تصمیم گرفت فانکو را به برایان ماریوتی واگذار کند اما هیچوقت مبلغ دقیق معامله فاش نشد چونکه در آن زمان فانکو یک شرکت کوچک و خصوصی بود. پس از خرید فانکو، برایان ماریوتی مدیریت شرکت را بر عهده گرفت و استراتژی فانکو را به‌طور اساسی تغییر داد. او تمرکز فانکو را از فیگور های نوستالژی به فرهنگ پاپ مدرن گسترش داد و به‌دنبال لایسنس برندهای بزرگ جهانی رفت تا خط تولید کمپانی را گسترش دهد و همین موضوع زمینه‌ساز تولید سبک‌های جدید فیگور شد این تغییرات در نهایت به تولد Funko Pop Vinyl در سال ۲۰۱۰ انجامید؛ محصولی که فانکو را به شهرت جهانی رساند.

فیگور های فانکو پاپ (Funko Pop)

نتیجه این رویکرد، تولد سبک طراحی خاص Funko Pop بود؛ فیگورهایی با سر بزرگ و اغراق‌شده و چشمان مشکی ساده و صورت بدون دهان و بدن کوچک و مینیمال بود این طراحی به‌سرعت به امضای بصری برند فانکو تبدیل شد و امکان تولید صدها شخصیت مختلف را بدون از دست رفتن هویت برند فراهم کرد. اولین سری رسمی Funko Pop در سال ۲۰۱۰ تولید شد و شخصیت آغازین آن Big Boy بود؛ انتخابی نمادین که به ریشه‌های فانکو و داستان تأسیس آن توسط Mike Becker بازمی‌گشت. Big Boy در واقع پلی میان دوران Bobblehead و عصر جدید Funko Pop محسوب می‌شود. فیگورهای Funko Pop برای اولین بار به‌صورت رسمی در رویداد San Diego Comic-Con 2010 معرفی شدند.

پوستر رسمی مستند Making Fun که در رابطه با کمپانی فانکو هست

مستند Making Fun: The Story of Funko که در سال ۲۰۱۸ تولید شد، روایت رسمی و مستندمحور شرکت Funko از مسیر شکل‌گیری و رشد خود در دنیای فیگورهای کلکسیونی است.این مستند نشان می‌دهد که فانکو چگونه از یک ایده کوچک و نوستالژیک به یکی از تأثیرگذارترین برندهای فرهنگ پاپ در جهان تبدیل شد.داستان مستند از علاقه شخصی Mike Becker به فیگورهای Bobblehead و تولید اولین محصولات فانکو آغاز می‌شود و سپس به تصمیم او برای فروش شرکت و آغاز دوره جدید مدیریتی می‌پردازد.در ادامه، نقش Brian Mariotti در تغییر مسیر فانکو و تبدیل آن به یک برند جهانی به‌طور دقیق بررسی می‌شود.این مستند با نمایش تصاویر آرشیوی، مصاحبه‌های واقعی و پشت‌صحنه طراحی محصولات، روند تولد و گسترش فیگورهای Funko Pop را به تصویر می‌کشد.Making Fun: The Story of Funko توضیح می‌دهد که چگونه تمرکز بر فرهنگ پاپ، لایسنس‌های معتبر و ارتباط احساسی با طرفداران، فانکو را به یک پدیده جهانی تبدیل کرد.این اثر نشان می‌دهد فانکو تنها یک تولیدکننده فیگور نیست، بلکه برندی است که داستان، نوستالژی و خلاقیت را در قالب محصولات کلکسیونی ارائه می‌دهد.در نهایت، این مستند جایگاه فانکو را به‌عنوان یکی از رهبران بازار کالکتیبل‌ها تثبیت کرده و درک عمیق‌تری از هویت و فلسفه این برند به مخاطب می‌دهد.

پس از ورود شرکت Funko به بازار بورس، مسیر این برند دچار تغییرات مهم، فرصت‌های بزرگ و در نهایت چالش‌های جدی شد که اوج آن در بحران تولید بیش از حد در سال ۲۰۲۳ دیده می‌شود.

ورود فانکو به بورس نزدک (NASDAQ) در سال ۲۰۱۷ نقطه عطفی در تاریخ این شرکت بود و فانکو را از یک برند خلاق خصوصی به یک شرکت عمومی پاسخ‌گو به سهام‌داران تبدیل کرد. پس از IPO، فشار برای رشد سریع درآمد، افزایش فروش فصلی و توسعه مداوم محصولات به‌شدت افزایش یافت و فانکو شروع به گسترش بی‌سابقه تعداد لایسنس‌ها، شخصیت‌ها و خطوط تولید کرد. در سال‌های پس از ورود به بورس، فانکو با سرعت زیادی تعداد فیگورهای Funko Pop را افزایش داد و وارد همکاری با ده‌ها برند جدید شد و همچنین عرضه محصولات انحصاری و محدود را گسترش داد و در کنار همه این ها تولید انبوه را به استراتژی اصلی رشد تبدیل کرد که این رویکرد در کوتاه‌مدت باعث رشد فروش شد، اما به‌تدریج بازار را اشباع کرد و ارزش کلکسیونی بسیاری از فیگورها کاهش یافت.

مشکل اصلی زمانی آشکار شد که تقاضا با سرعت تولید هم‌راستا نماند.در سال ۲۰۲۲ و به‌ویژه ۲۰۲۳، فانکو با حجم عظیمی از موجودی فروخته‌نشده در انبارها مواجه شد؛ محصولاتی که نه‌تنها فروش نمی‌رفتند، بلکه هزینه‌های سنگین انبارداری، لجستیک و افت ارزش برند را به شرکت تحمیل می‌کردند.در سال ۲۰۲۳، فانکو رسماً اعلام کرد که به دلیل تولید بیش از حد (Overproduction) و کاهش تقاضا، مجبور شده میلیون‌ها دلار از موجودی انبار خود را نابود کند یا از چرخه فروش خارج سازد؛ اقدامی که بازتاب منفی گسترده‌ای در رسانه‌ها و میان کلکسیونرها داشت.

چالش‌های اصلی فانکو در این دوره شامل کاهش ارزش کلکسیونی Funko Popها در کنار نارضایتی کلکسیونرهای قدیمی و همچنین افت اعتماد سرمایه‌گذاران و کاهش سودآوری را در پی داشت

در پاسخ به این بحران، فانکو مجبور به بازنگری جدی در استراتژی خود شد و اقداماتی مانند کاهش تولید، تمرکز بر لایسنس‌های قوی‌تر، حذف محصولات کم‌تقاضا، کنترل موجودی و بازگشت به مفهوم «کالکتیبل واقعی» را در دستور کار قرار داد.این اتفاقات نشان داد که ورود به بورس اگرچه منابع مالی و رشد سریع به همراه دارد، اما می‌تواند خلاقیت و تعادل بازار را قربانی فشارهای مالی کوتاه‌مدت کند.بحران تولید بیش از حد سال ۲۰۲۳ برای فانکو یک زنگ خطر جدی بود که این برند را وادار کرد بین رشد عددی و ارزش بلندمدت برند تعادل جدیدی ایجاد کند.در مجموع، تجربه فانکو پس از ورود به بورس نشان می‌دهد که حتی محبوب‌ترین برندهای فرهنگ پاپ نیز اگر کنترل عرضه، کمیابی و ارزش احساسی محصولات خود را از دست بدهند، با چالش‌های جدی مواجه خواهند شد؛ درسی که امروز مسیر آینده فانکو را بیش از هر زمان دیگری شکل می‌دهد.